80jaar na

12 december 1945

Ede 5 december 2025

Ede herdacht en vierde dit jaar 80 jaar bevrijding. In Ede zijn we daarmee gestart op 17 april j.l. Precies op de dag dat Ede 80 jaar geleden werd bevrijd. Op die 17e april 1945 trok het Royal Scots Fusiliers Bataljon van de Britse 49e Infanterie Divisie ‘Polar Bears’ met steun van de tanks van het Calgary Regiment van de Canadese 1e Tank Brigade over de Arnhemseweg Ede binnen. Daarmee startte de bevrijding van Ede. De Sherman tank, die staat opgesteld op de hoek Arnhemseweg/Nieuwe Kazernelaan gelegen vlakbij de Ginkelse Heide herinnert ons nog steeds aan die bevrijding. Komende vrijdag 12 december 2025 om 12.00 uur sluit Ede de herdenking en viering van 80 jaar bevrijding af op Erebegraafplaats het Mausoleum aan de Vossenakker. Dit zal plaats vinden met een korte terugblik op de Edese rouwdag en de onthulling van het tegelgedicht geschreven door Ben Verduijn zoon van Cornelis Verduijn.

Cornelis Verduijn is één van de verzetsstrijder waarvan de naam op het monument staat en het stoffelijk overschot ook is bijzet in ons Mausoleum. Het is die vrijdag precies 80 jaar geleden dat op 12 december 1945 om 12.00 uur de bijzetting plaatsvond van het stoffelijk overschot van verzetsstrijder P.A. van Vark in het toen in aanbouw zijnde Mausoleum op de Paasberg. De bijzetting was een plechtigheid waarmee symbolisch ook de andere verzetsstrijders werden herdacht. Die 12 december 1945 was Ede in rouw. De winkels in Ede waren gesloten. Het werk was stil gelegd. In heel Ede hingen de vlaggen halfstok vanwege de rouw, de pijn en het verdriet van Ede. We herdacht de verzetshelden die hun strijdt tegen de vijand met hun leven moesten bekopen. Veel van deze verzetshelden stierven door de kogels van het vuurpeloton. Hun hart gericht op God.

Die Rouwdag begon al vroeg met een mis in de Rooms katholieke noodkerk. En vervolgens met een rouwdienst in de oude Nederlandse Hervormde Kerk aan de Grotestraat. In de kerk stond het stoffelijk overschot van verzetsstrijder van Vark opgebaard. Op de kist lag de rood, wit blauwe vlag.

De rouwdienst in de Oude Kerk werd geleid door Ds. H. A, Leenmans als oudst dienstdoende hervormde predikant in Ede. Gezongen werd psalm 103 vers 8 en 9, Psalm 27 vers 7 en afgesloten werd met de Geloofsbelijdenis. Ds. Leenmans mediteerde aan de hand van enkele verzen uit Psalm 27 “De Heer is mijn licht en mijn Heil, voor wie zou ik vervaard zijn?” en sloot zijn meditatie af met de woorden: “Aan de vrijheid in Christus kan geen prikkeldraad iets afdoen” Geloofd zij God, die in de gevangenis Psalmen geeft in den nacht. Die God troostte en behoede U, o God door zijn Geest en Woord in ons hart werkt. Gods Woord zegt het: Bekeert U, zoo zult ge bekeerd zijn. Dit blijkt het waarachtige leven te zijn, als we van harte kunnen zeggen: U zoekt mijn hart, mijn oog blijft op U staren. In alle leed en druk, in alle rouw en droefheid kan men dan toch zingen. “Zoo ik niet had geloofd dat in dit leven, mijn ziel Gods gunst en hulp genieten zou. Waarna het zevende vers van de zevenentwintigste Psalm werd gezonden. In herinnering aan de gebeurtenis en de rouwdag in Ede sluiten we in dankbare herinnering aan o.a. de 44 verzetshelden, het herdenken van 80 jaar vrijheid voor nu af. Maar wel met een blijvende opdracht om ook te blijven herinneren. Want dat vrijheid geen vanzelfsprekendheid is dat ervaren we nog steeds iedere dag. Erebegraafplaats het Mausoleum gelegen aan de Vossenakker op de Paasberg in Ede is ieder jaar tijdens de 4 mei herdenking de plek waar we 2 minuten stilstaan bij allen die door oorlogsgeweld en vredesmissies zijn omgekomen. In Ede doen we dat door ieder jaar de namen te noemen van onze 44 verzetshelden, waarvan de namen op het Mausoleum staan in gebeiteld. Dertig van deze verzetshelden liggen ook daadwerkelijk begraven in dit monument. Het is misschien wel het enige oorlogsmonumenten in Nederland wat tegelijk een Erebegraafplaats is en waar ook daadwerkelijk het stoffelijke overschot van 30 verzetshelden via een wandgraf ten ruste zijn gelegd in het monument.

In verbondenheid met die Edese rouwdag 80 jaar geleden. En de herinnering aan 80 jaar VRIJHEID mag ons gebed en onze belijdenis zijn:

Zo ik niet had geloofd, dat in dit leven

Mijn ziel Gods gunst en hulp genieten zou,

Mijn God, waar was mijn hoop, mijn moed, gebleven?

Ik was vergaan in al mijn smart en rouw.

Wacht op den HEER, godvruchte schaar, houd moed:

Hij is getrouw, de bron van alle goed;

Zo daalt Zijn kracht op u in zwakheid neer;

Wacht dan, ja wacht, verlaat u op den HEER.